In deze gastblog deelt de fantastische Soraya* en partner van een gedetineerde, openhartig hoe het écht is om een relatie te onderhouden terwijl de wereld van “binnen” en “buiten” voortdurend botsen. Ze vertelt over liefde die standhoudt, over misverstanden die ontstaan door gebrek aan contact, relaties die onnodig onder druk worden gezet en over de uitdagingen en kracht van communicatie. Het is een eerlijk, kwetsbaar en belangrijk verhaal. Een die gehoord moet worden, omdat achter elke gedetineerde een gezin schuilgaat. 🧡

Een relatie onderhouden met iemand die in detentie zit… het is één van de grootste uitdagingen die ik ooit ben tegengekomen. Communicatie (iets wat voorheen zo vanzelf ging) werd opeens een strijd. Een strijd tegen tijd, regels, afstand en onbegrip. De afgelopen jaren dat mijn partner vastzit, zijn allesbehalve makkelijk geweest. Eerst het hele strafrechtproces, dat op zichzelf al zwaar genoeg was. En daarna de realiteit van de detentie zelf. Want laten we eerlijk zijn: niet alleen de persoon die vastzit, zit “in detentie”. Ook de partner, de kinderen, het gezin daarbuiten leven mee in een vorm van gevangenschap — met beperkingen, verdriet, maar ook hoop.

Vertrouwensband

In de gevangenis hoort mijn man vaak verhalen van andere mannen zoals, vrouwen die niet meer komen, relaties die stuklopen, kinderen waar geen contact meer mee is. Het raakt me elke keer, omdat ik begrijp hoe snel dat kan gebeuren. De vertrouwensband moet zó sterk zijn om dit samen te kunnen dragen. En zelfs dan… word je continu op de proef gesteld.

In sommige gevangenissen is er geen telefoon op cel. Dan moet een gedetineerde een telefoon delen met tientallen anderen, en mag er alleen binnen bepaalde tijden gebeld worden. Dat betekent: korte gesprekken, weinig privacy, en vaak standaardvragen. “Hoe gaat het?” “Hoe was je dag?” “Hoe gaat het met de kinderen?” Er is geen ruimte voor échte gesprekken, laat staan voor emoties of kwetsbaarheid. Zeker niet als er mensen meeluisteren of er een rij ongeduldig staat te wachten.

Communicatie

De momenten waarop we elkaar echt kunnen spreken, zijn vaak tijdens BZT-bezoek. Maar ook dat is niet vanzelfsprekend. Wij nemen onze kinderen niet graag mee naar de gewone bezoekzaal. Na een paar vervelende gebeurtenissen voelt dat niet altijd veilig of fijn meer.

Daardoor moeten we telkens kiezen: óf een BZT om echt even samen te zijn, óf een familiekamerbezoek met de kinderen. Hierbij gaat het geen eens om het fysieke contact, maar ik heb het over de gesprekken die je met je partner hebt, waarin je je kwetsbaar opstelt, gesprekken die je niet altijd kunt voeren met de kinderen erbij. Beide bezoeken zijn belangrijk, maar je kunt niet alles.

Buiten draait het leven door: werk, kinderen, school, boodschappen, verantwoordelijkheden. Binnen is er een ander leven. Een andere wereld, met een eigen ritme en regels. Soms lopen die werelden zo ver uit elkaar dat het voelt alsof we elkaar kwijt kunnen raken — niet omdat we dat willen, maar omdat de omstandigheden het ons bijna onmogelijk maken om dichtbij te blijven. Er zijn momenten geweest van frustratie, onbegrip en verdriet. Een telefoongesprek dat abrupt wordt beëindigd omdat de tijd om is .Een misverstand dat niet uitgepraat kan worden. Dagen zonder contact, terwijl je hoofd overloopt van zorgen.

Goede bedoelingen

En om terug te komen op de vervelende gebeurtenissen tijdens bezoek, om een klein voorbeeld te geven over de opmerkingen die ik krijg… van mensen die het misschien goed bedoelen (is dat zo?) , maar niet begrijpen wat ze aanrichten: 

“Ga je echt op hem wachten? Hij moet nog zoveel jaar.”

“Je bent nog jong, maak je leven niet kapot.”

“Vorige week was er nog een andere vrouw op bezoek.”

Besef dat dit allemaal gezegd is door personeel. Zo’n zin lijkt onschuldig, maar kan zoveel kapotmaken. Want wat nou als die “andere vrouw” gewoon een familielid was? Wat als één opmerking twijfel zaait, terwijl je nauwelijks kans hebt om het uit te praten? Soms vraag ik me af of mensen beseffen hoe kwetsend — en hoe schadelijk — zulke woorden kunnen zijn.

Wat ik zelf moeilijk te begrijpen vind, is dat er binnen detentie zo weinig aandacht is voor het contact met het gezin. Ja, detentie is een straf. Maar als we willen dat iemand na detentie zijn leven weer op de rails krijgt, dan is juist dat contact met het gezin cruciaal. In elk rapport over mijn partner staat hetzelfde: “Hij gaat volledig voor zijn gezin. Zijn gezin is zijn motivatie. Het contact met zijn gezin heeft een positieve invloed op zijn gedrag.” Als dat zo duidelijk is, waarom wordt er dan niet méér op ingezet?

Telefoon

Toen hij in een PI zat waar wél een telefoon op cel was, konden we eindelijk rust vinden in ons contact. ’s Avonds, als de kinderen sliepen, konden we écht praten over gevoelens, over toekomst, over alles wat er speelde. Hij kon de kinderen bellen voordat ze naar school gingen, of ze een fijne nacht wensen. In die periode groeiden we, ondanks de muren, juist dichter naar elkaar toe. Er was verbinding, begrip, en ruimte voor liefde.

Nu zit hij in een PI zonder telefoon op cel. De belmomenten zijn beperkt en vallen vaak midden op de dag — precies als ik werk of de kinderen op school zijn. Zijn tijd buiten de deur is tevens gevuld: arbeid, sport, luchten, koken, advocaat. Soms lukt het dagen niet om langer contact te hebben dan 5 minuten. En dan voel ik het weer: die stilte, dat gemis, dat verlangen om gewoon even te kunnen praten.

Toch hou ik me vast aan wat we hadden, aan de gesprekken, de herinneringen, en de liefde die sterker bleek dan de muren tussen ons.

Ik deel dit niet om medelijden te wekken, maar om bewustzijn te creëren. Achter elke gedetineerde zit een gezin, een partner, kinderen die meeleven, (meelijden)en proberen vol te houden.

Communicatie is niet zomaar contact. Het is de lijm die een gezin bij elkaar houdt, ook als muren hen scheiden. Juist daarom geloof ik dat liefde, aandacht en menselijkheid óók binnen detentie een plek verdienen.

Ik ben er van overtuigd dat dit niet alleen ten goede komt van het gezin, maar ook een positieve invloed heeft op de gedetineerde zelf, zijn gemoedstoestand, zijn re-integratie én hiermee als indirect gevolg ook, de sfeer op de afdelingen in de gevangenis.

*De naam van Soraya is vanwege privacyredenen gefingeerd. Wil je een berichtje voor haar achterlaten? Stuur een mailtje naar info@notmycrime.nl